Yetmişlik bir subayın hatıraları / Rahmi Apak.
ISBN
9751600758
Dil Kodu
Türkçe
LC Yer Numarası
DR592.A76
Dewey Yer Numarası
956.1023092 APA 1988
Yazar
Yayın Bilgisi
Ankara : Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1988.
Fiziksel Tanımlama
ix, 282 sayfa ; 16 cx 23 cm.
Seri
Türk Tarih Kurumu yayınları. XVI. dizi ; sa. 51.
Genel Not
Kitap adı başında: Atatürk Kültür, Dil, ve Tarih Yüksek Kurumu.
1 el yazısı not.
1 el yazısı not.
İçindekiler Notu
Yazarın birkaç sözü XI.— Giriş 1.—Bulgar komitacıları 5.—Alaya çı-kanlar 5.—Öğretmen ve içsubaylara lakap 5.—O zamanki Edirne 6.—Bukitap niçin yazıldı? 10.BİRİNCİ BÖLÜMHarp okulundan Balkan Harbine kadar 11Moral, terbiye 13.—Bir müstebit nasıl konuştu?15.—Vazifeye katılış16.—Trakya Türklerinin durumu 19.—Komitacilarla çatışmalar 19.—Dert-li Mıstaa Bey 24.—Bir softa - askeri öğrenci kavgası 24.—Peygamberin va-siyeti dolaşıyor 24.—Dilaver Bey 25.—Genç Türk ayaklanması ve istibdatidaresinin yıkılması 27.—Telgrafhaneye baskın 28.—Edirne'deki hadiseler29.— Meşrutiyetin ilanı 30.—Yahudinin demeci 31.—Edirne askerininayaklanması 31.—Amator tiyatrocular 34.—Öğretmenlik hayatım 34.—Bundan 46 yıl önce komünist bir Türk öğrencisi tanıdım 34.—31 Mart35.— Mehmetçiğin sağduyusu 36.İKİNCİ BÖLÜMBalkan Harbi 42Harp Akademisine girişim 44.—Sudanlı Tarık ne biçim adamdır?45.—Diğer üç Şamlı öğrenci 45.—İki Iraklı öğrenci 45.—Selânik'te topçu-luk stajı 46.—Redif babalar 47.—Rum doktor neler yumurtladı? 47.—Ev-veli Şam, âhiri Şam 48.—Vardar ordusu karargâhında vazife alışım 49.—Bıyıklar nasıl kırpıldı? 50.—Esirlik tehlikesi içinde geçen saatler 63.—Kur-tuluş 65.—Halk kasabalarının etrafında kavga istemiyor 66.—KomanovaMeydan Muharebesinin kısaca hikâyesi 67.—Kırçova Muharebesi 68.—Manastır Meydan Muharebesi 69.—Bektasi babasının marifetleri 72.—Bal-dıran çorbasından zehirlenen Mehmetçikler 73.—Kirasova köyünü nasılbastık? 74.—Daha rgi2’de Atatürk İnkılâbını gören bir adam 79.—Hürriyet kahramanı Niyazi Bey'i ilk görüşüm 80.—Cekilme istikametinitayin için Kur'an'dan tefeül 80.—Fiyeri hatıraları 81.—Grebneli BekirVI RAHMİ APAK82.—Az kalsın Bektaşi oluyordum 83.—İstanbul'a dönüşümde gördüğümmemleket manzarası 87.—Balkan Harbinin kısaca politik analizi 88.—Bal-kan Savaşından Birinci Cihan Savaşına kadar geçen kısa zaman gı.—Di-ran Kelekyan'ın kötü propagandası g2.ÜÇÜNCÜ BÖLÜMBirinci Cihan Savaşı 93Turk Başvekili Prens Sait Halim ağlıyor 94.—Enteresan bir konuşmag9.—Van bölgesine hareket 100.—Ürken hayvan ahıra kadar geri kaçar101.—Bir haydut yakaladık ve astık 102.—iİlk savaşım ve patlıcan dolması102.—Rus Çarı'nın en sadık kulu 106.—Bulanık muharebeleri - birMüslüman ve Türk Rus kumandanı 107.—Cok sıkıntılı bir muharebe da-ha, müthiş bir topçu düellosu, Bağdatlı Yüzbaşı Ferit top başında yandı109.—Bir atlı hücum 111.—400 Türk 3000 Rus'u nasıl kaçırdı? 112.—İs-tanbullu bir külhanbeyi 113.—lürkün büyük evladı Süleymanof 113.—Cephemiz gerisindeki Ermenilerin Ruslara yardımları 114.—Yeni Rus ta-arruzu ve 15 kilometre geriye çekilişimiz 115.—Bir doktorumuz nasil birKazağı kovaladı? 116.—Tekrar taarruza geçtik 116.—Tek bir (Balimus) adiateşli dağ topumuz bir Rus seri ateşli sahra bataryası ile nasıl dövüştü?117.—“Devletli efendim beni kesmeyiniz” diye yalvaran Rus yaralıları117.—İnsan olduğuma utandığım ve ömrüm boyunca iğrenç duyacağımfacialar 118.—ı5 yaşındaki zavallı Türk kızı neden kendisini Murat Nehri-ne atarak boğuldu? 119.—Sag kanat grubunun takip hareketi 120.—Biryaralı Ermeni bizi sabaha kadar uyutmadı 121.—Car orduları taarruz mu-harebesini müdafaadan daha iyi yapıyorlardı 122.—Birisinin adı asker, bi-risinin de yolcu imiş 122.—Karaköse ateşler içinde 123.—Duraklama vetakip kolları teşkili 123.—Rusların karşı taarruzu 123.—Dikkatsizligimiz vemüsamahamız yüzünden Teğmen Vahit ile iki erimiz tek bir Rus şarap-neli ile nasıl şehit oldu? 124.—“Amanın din kardeşleri bizi bırakmayın”124.—52 nci Tümenin bir alayı IX uncu Kolorduyu kurtarıyor 126.—Dostdüşman yanyana yürüdüğümüzün farkında değilmişiz 127.—AbdülkerimPaşa 127.—Bağdat yolculuğu 128.—Anadolu yaylası çocuklarının yüksekbeden kabiliyetleri 130.—Tiimen karargâh çobanı Yozgatlı Mustafa'nınmarifetleri 130. —Adem Baba'dan kalma bir gemi 132.—Bizim gelişimiz-den önce Irak'ta yapılan askeri hareketler 133.—Üç hain hâkim 133.—Çı-rılçıplak İngiliz deniz subayları 135.—Küt Muhasarası ve buradaki kanlıkavgalar 136.—Selamet ya efendi 137.—Sultan Murat'ın topu 138.—Hu-YETMİŞLİK BİR SUBAYIN HATIRALARI VIIdayri Kalesi 138.—Tiimenimiz Kitten güneye nakledildi ve ilk muhare-bemiz İmam Muhammet’te verildi 140.—Bir topçu bataryamız birdüşman süvari alayını yok etti 140.—Vâdi-i Kelâl Muharebesi 142.—Birmanga İngiliz bizim bölüğün arkasına takılmış birlikte yürüyor 143.—Bi-rinci Fellâhiye Muharebesi İngilizlere 3000 ölü ve yaralıya mal oldu 144.—Bağdat'tan Şam'a yolculuk 145.—Ananas kompostosu 146.—Yaylım ateş149.—Van Gölünde, binlerce boğulmuş Türklerin cesetlerini görmüştüm150.—lyilik et, kemlik gör 151.—Ileri hizmetten, geri hizmete 151.—Ce-mal Paşa'nın astırdığı Arap liderleri 152.—Araplığın matem günü 153.—Menzil hizmetinden affedildim 153.—Amanım aman, hallerin yaman, Er-zurum Dağını, bürüdü duman 153.—Istikamet Çapakçur 154.—Kazak ça-vuşunun heybesinde neler buldum? 155.—Arpadan yapılmış kahvenin ke-rameti 156.—Tekrar Halep'e dönüş 156.—Açlık ve fakirlik 157.—Filistincephesinde hareket 157.—Kötü bir rüya 158.—Ingilizlere esir olduk 158.—General Arriyeri 160.—Kuvve-i umumiye ne demektir, İngilizler nasıl al-dandı? 160.—Harbi kazanacağım hakkında ümitlerim ilk defa neden sar-sıldı? 161.— İngilizler esirleri nasıl sorguya çekerler? 162.—Seydibeşir'dekihayatımız 163.—Paşazade Tevfik 163.— Mısırlı Lütfi Barudi 164.—Kamp-tan kaçan 6 Türk subayı 164.—Açlık grevi 165.—Seydibeşir esirler kam-pında yeni vukuatlarımız 167.—Kaçma teşebbüsü 167.—Çingene MehmetAli 167.—Ağır yaralanan İngiliz taraflısı iki Türk subayı 168.—Kots'unbana hazırladığı komplo ve büyük bir kavga 168.—Ermeni tercümanıngırtlağına sarılan alaylı teğmen 169.—General Allenbi'nin yüksekten atanbir mesajı 169.—Ingiliz çavuşu ile yaptığım 15 dakikalık boğuşma 171.—Kasrı-el-Nil'de 4 ay kaldım 172.—Esrarengiz bir Yugoslav 173.—PortatifHakkı 174.—Aynı muamele ne için bana da yapıldı? 175.— Meçhul birsemte gidiyoruz 175.—Yugoslav arkadaşın kurnazlığı 177.—Malta'ya varış177.—Alman esirlerinin isyan hareketi 178
İngiliz kamp kumandanininblöfü para etmedi 180.—Alman esirleri memleketlerine gidiyorlar 181.—It-tihatçı liderler Malta'ya getirildiler 181.—Bu liderler içinde alafranga ap-teshaneyi kullanmayı bilmeyenler de varmış 181.—Büyüklerimize karşı İn-gilizlerin muamelesi 182.—Bir konferans ve bir münakaşa 182.—ZiyaGökalp 183.—Kuşçubaşı Eşref 184.—Maltız Mahkemeleri nasıl adalet tev-zi eder? 184.—İngiliz kamp kumandanını nasıl kandırdık? 185.—Eski Mil-letvekili Sudi Bey'in yüksek jesti 187.—Ingiliz Sosyalist Partisinin yemini197DÖRDÜNCÜ BÖLÜMİstiklâl Savaşı 189Ekspres evlenme 191.—Yunan askerleri eşimi kaçırmak istedilerıgı.—1920 yılının ilkbaharında Milli Mücadele durumu 192.—Anzavur is-yanları 193.—Anzavur Bursa'yı tehdit ediyor 193.—Çerkez Ethem'in mağ-rur ve küstah bir tarzda Bursa'ya girişi 194.—Kasap Osman Karacabey veSusığırlık'ta 195.—Istanbul’un işgalinin Bursa'daki akisleri 195.—Ingilizdeniz kuvvetlerinin Marmara kıyılarındaki tehditleri ve Mudanya'ya as-ker çıkarmaları 196.—Bu çıkarma hareketinden maksat ne idi? 197.—Al-bay Bekir Sami Eskişehir'deki XX nci Kolordu Kumandanlığı' na tayinedildi 197.—Çekilişte rastlanan acı sahneler 198.—Ingiliz Başvekili LloydGeorge'un demeci 199.—Biiyiik Millet Meclisi muvaffakiyetsizligin mesul-lerini arıyor 200.—11 inci Tümen Kurmay Başkanıyım 201.—Ayici ArifKazancı'daki düşman mevzilerine saldırmaya beni neden memur etti?201.—Kavgada ölecek olanlar önceden belli oluyor 202.—Ayıcı Arifin ayı-sının marifetleri 204.—11 inci Tümenin çeteleri 205. —İnegöl isyanı Abazaİzzet 205.—İnegöl'ü nasıl bastım? 207.—Osman Bey'in hilekârlığı 208.—Korkusundan altına pisleyen kabadayı 209.—Gediz Muharebesi 210.—Ba-şı kopmuş ve sırtının derileri yüzülmüş Yunan askeri 212.—Yeşil Ordu -Kızıl Elma 212.—Batı Cephesi kumandanının değiştirilmesi 213.—Atatürkçeteciliği ortadan kaldırmaya karar vermişti 213.—Atlı piyade alayı ne de-mek? 214.—Birinci Kuvve-i Seyyare denilen Çerkez Ethem kuvvetlerinekarşı taarruz 215.—Yunan Ordusu taarruza geçiyor 217.—Birinci İnönüSavaşı nasıl olmuş? 220.—Tekrar Çerkez Ethem aleyhine dönüş 221.—Za-vallı Hamid Ağa 221.—Grubumun Yunanlıları kovalama hareketi 221.—Grubuma katılan milletvekilleri 222—Mebus mu, mahpus mu? 222.—İkinci İnönü Muharebesi 223.—Güney Cephemiz 223.—Yunan Başku-mandanının pek büyük bir hatası 224.—İnönü'deki hadiseler 225.—Kova-lama 226.—16 yaşında bir çocuğun bir kahramanlığı 227.—Hamamda yı-kanmayı yarıda bıraktım 227.—Tekrar Güney Cephesine dönüş 228.—Berber Mihal 229.—Eskisehir - Kütahya muharebeleri 229.— Kırmızı min-tani Mehmetçiğin şaşkınlığı 230.—Bir teğmenin şaşkınlığı 233.— Eskişehir- Kütahya kavgasının kısaca hikâyesi 235.—Kendi alayımın harp ceridesin-de neler yazılı? 237.—Kendi topçumuzun gülleleri ne kadar acı patlıyor?239.—Kanlıpınar Muharebesi 239.—Eskisehir - Kütahya muharebelerihakkında birkaç söz daha 240.—Sakarya kavgası 241. —Düşman, sağımız-dan mı yoksa solumuzdan mı çevirecek? 242.—Düşman ordusunda Türk282 RAHMİ APAKsapmışlardır. Zekeriya Sertel'in çıkardığı Tan Gazetesi'nde, onu karısı Sa-biha Sertel: “Eğer bu milleti Rus tankları altında çiğnetmek istemiyorsakRusların isteklerini yapmalıyız” tarzında açıkça neşriyat yaparak halkın veordunun moralini zedelemeye çalışıyordu. Ordumuz, harbe girmediğindentaze ve yıpranmamış durumda olmakla beraber tank defi silahı, hava kuv-vetleri gibi esaslı silahlar bakımından çok zayıf bir durumda idi. DenizKuvwvetlerimiz Rus Karadeniz filosu ile boy ölçüşebilecek halde değildi.Amerikan geneloyu Ruslara ve Kızılordu'ya karşı o kadar kuvvetli birsempati besliyordu ki, orada Stalin'in adı Stalin Amca idi. Türkiye ise,bağlı bulunduğu deklarasyonlara ve antlaşmalara sadık kalmadığından,Batılı memleketlerle Amerika nezdinde tenkit ediliyordu. Romanya, Çe-koslovakya ve Bulgaristan oldu bittilerini yapmış ve hiçbir itiraza uğrama-mış olan Ruslar Rumeli'den ve Kafkaslar'dan Türkiye hudutlarını geçipİstanbul'a ve İskenderun'a doğru ilerlemiş olsalardı, Amerikalılar ve İngi-izler bu hareketi menmi edeceklerdi. Benim şahsi düşünceme göre, o za-manki duruma göre, bu oldu bittiyi kabul edip gideceklerdi. Türkiye'ninkara gözleri için Rus Orduları ile çatışmayacaklardı.O halde, bu Stalin Amca, bu kadar müsait bir zaman ve fırsatta bu-lunmasına rağmen, tarihi Rus istila emellerini sağlamak için neden birefor daha sarfetmedi, neden çekindi, neden hiç olmazsa Kars ve Arda-han'ı işgal etmedi? Ben her zaman düşündüğüm bu muammayı bir türlüçözemem ve bu suallerimin cevabını veremem. Pek tabii olarak, bu sonRus eforuna karşı ölesiye bir mukavemet gösterecektik. Hükümet olarak,millet olarak herkes buna karar vermişti. Fakat, Stalin, kendi hesabına buölesiye Turk mukavemetini kıracağına inanmış olmalı idi. Çünkü TürkOrdusunun müdafaa silahları hakkında tam bir bilgiye sahip olması la-zımdı.Şimdi artık bu kara günler ve kötü ihtimaller ortadan kalkmıştır. Biz,Birleşmiş Milletler'in bir üyesi olarak, NATO'nun bir üyesi olarak, ÜçlüBalkan Paktı'nın bir üyesi olarak tarihimizde vaki olmamış bir politikavantaja malikiz. Ordumuz da tarihte görüşülmemiş derecede modern si-lahlarla bolca teçhiz edilmiştir. Halkımızın morali çok yüksektir. Halkımı-zın anlayış ve kültür derecesi çok artmıştır ve bu da bir savaş için önemlibir faktördür. Emperyalist Bolşevik Rusya, artık Allah'ın inayetiyle ancakavucunu yalayabilir.Aklımız ermediğinden midir nedir, ben bu muammayı bir türlü çöze-medim. Bilmem çözenler var mı?..
İngiliz kamp kumandanininblöfü para etmedi 180.—Alman esirleri memleketlerine gidiyorlar 181.—It-tihatçı liderler Malta'ya getirildiler 181.—Bu liderler içinde alafranga ap-teshaneyi kullanmayı bilmeyenler de varmış 181.—Büyüklerimize karşı İn-gilizlerin muamelesi 182.—Bir konferans ve bir münakaşa 182.—ZiyaGökalp 183.—Kuşçubaşı Eşref 184.—Maltız Mahkemeleri nasıl adalet tev-zi eder? 184.—İngiliz kamp kumandanını nasıl kandırdık? 185.—Eski Mil-letvekili Sudi Bey'in yüksek jesti 187.—Ingiliz Sosyalist Partisinin yemini197DÖRDÜNCÜ BÖLÜMİstiklâl Savaşı 189Ekspres evlenme 191.—Yunan askerleri eşimi kaçırmak istedilerıgı.—1920 yılının ilkbaharında Milli Mücadele durumu 192.—Anzavur is-yanları 193.—Anzavur Bursa'yı tehdit ediyor 193.—Çerkez Ethem'in mağ-rur ve küstah bir tarzda Bursa'ya girişi 194.—Kasap Osman Karacabey veSusığırlık'ta 195.—Istanbul’un işgalinin Bursa'daki akisleri 195.—Ingilizdeniz kuvvetlerinin Marmara kıyılarındaki tehditleri ve Mudanya'ya as-ker çıkarmaları 196.—Bu çıkarma hareketinden maksat ne idi? 197.—Al-bay Bekir Sami Eskişehir'deki XX nci Kolordu Kumandanlığı' na tayinedildi 197.—Çekilişte rastlanan acı sahneler 198.—Ingiliz Başvekili LloydGeorge'un demeci 199.—Biiyiik Millet Meclisi muvaffakiyetsizligin mesul-lerini arıyor 200.—11 inci Tümen Kurmay Başkanıyım 201.—Ayici ArifKazancı'daki düşman mevzilerine saldırmaya beni neden memur etti?201.—Kavgada ölecek olanlar önceden belli oluyor 202.—Ayıcı Arifin ayı-sının marifetleri 204.—11 inci Tümenin çeteleri 205. —İnegöl isyanı Abazaİzzet 205.—İnegöl'ü nasıl bastım? 207.—Osman Bey'in hilekârlığı 208.—Korkusundan altına pisleyen kabadayı 209.—Gediz Muharebesi 210.—Ba-şı kopmuş ve sırtının derileri yüzülmüş Yunan askeri 212.—Yeşil Ordu -Kızıl Elma 212.—Batı Cephesi kumandanının değiştirilmesi 213.—Atatürkçeteciliği ortadan kaldırmaya karar vermişti 213.—Atlı piyade alayı ne de-mek? 214.—Birinci Kuvve-i Seyyare denilen Çerkez Ethem kuvvetlerinekarşı taarruz 215.—Yunan Ordusu taarruza geçiyor 217.—Birinci İnönüSavaşı nasıl olmuş? 220.—Tekrar Çerkez Ethem aleyhine dönüş 221.—Za-vallı Hamid Ağa 221.—Grubumun Yunanlıları kovalama hareketi 221.—Grubuma katılan milletvekilleri 222—Mebus mu, mahpus mu? 222.—İkinci İnönü Muharebesi 223.—Güney Cephemiz 223.—Yunan Başku-mandanının pek büyük bir hatası 224.—İnönü'deki hadiseler 225.—Kova-lama 226.—16 yaşında bir çocuğun bir kahramanlığı 227.—Hamamda yı-kanmayı yarıda bıraktım 227.—Tekrar Güney Cephesine dönüş 228.—Berber Mihal 229.—Eskisehir - Kütahya muharebeleri 229.— Kırmızı min-tani Mehmetçiğin şaşkınlığı 230.—Bir teğmenin şaşkınlığı 233.— Eskişehir- Kütahya kavgasının kısaca hikâyesi 235.—Kendi alayımın harp ceridesin-de neler yazılı? 237.—Kendi topçumuzun gülleleri ne kadar acı patlıyor?239.—Kanlıpınar Muharebesi 239.—Eskisehir - Kütahya muharebelerihakkında birkaç söz daha 240.—Sakarya kavgası 241. —Düşman, sağımız-dan mı yoksa solumuzdan mı çevirecek? 242.—Düşman ordusunda Türk282 RAHMİ APAKsapmışlardır. Zekeriya Sertel'in çıkardığı Tan Gazetesi'nde, onu karısı Sa-biha Sertel: “Eğer bu milleti Rus tankları altında çiğnetmek istemiyorsakRusların isteklerini yapmalıyız” tarzında açıkça neşriyat yaparak halkın veordunun moralini zedelemeye çalışıyordu. Ordumuz, harbe girmediğindentaze ve yıpranmamış durumda olmakla beraber tank defi silahı, hava kuv-vetleri gibi esaslı silahlar bakımından çok zayıf bir durumda idi. DenizKuvwvetlerimiz Rus Karadeniz filosu ile boy ölçüşebilecek halde değildi.Amerikan geneloyu Ruslara ve Kızılordu'ya karşı o kadar kuvvetli birsempati besliyordu ki, orada Stalin'in adı Stalin Amca idi. Türkiye ise,bağlı bulunduğu deklarasyonlara ve antlaşmalara sadık kalmadığından,Batılı memleketlerle Amerika nezdinde tenkit ediliyordu. Romanya, Çe-koslovakya ve Bulgaristan oldu bittilerini yapmış ve hiçbir itiraza uğrama-mış olan Ruslar Rumeli'den ve Kafkaslar'dan Türkiye hudutlarını geçipİstanbul'a ve İskenderun'a doğru ilerlemiş olsalardı, Amerikalılar ve İngi-izler bu hareketi menmi edeceklerdi. Benim şahsi düşünceme göre, o za-manki duruma göre, bu oldu bittiyi kabul edip gideceklerdi. Türkiye'ninkara gözleri için Rus Orduları ile çatışmayacaklardı.O halde, bu Stalin Amca, bu kadar müsait bir zaman ve fırsatta bu-lunmasına rağmen, tarihi Rus istila emellerini sağlamak için neden birefor daha sarfetmedi, neden çekindi, neden hiç olmazsa Kars ve Arda-han'ı işgal etmedi? Ben her zaman düşündüğüm bu muammayı bir türlüçözemem ve bu suallerimin cevabını veremem. Pek tabii olarak, bu sonRus eforuna karşı ölesiye bir mukavemet gösterecektik. Hükümet olarak,millet olarak herkes buna karar vermişti. Fakat, Stalin, kendi hesabına buölesiye Turk mukavemetini kıracağına inanmış olmalı idi. Çünkü TürkOrdusunun müdafaa silahları hakkında tam bir bilgiye sahip olması la-zımdı.Şimdi artık bu kara günler ve kötü ihtimaller ortadan kalkmıştır. Biz,Birleşmiş Milletler'in bir üyesi olarak, NATO'nun bir üyesi olarak, ÜçlüBalkan Paktı'nın bir üyesi olarak tarihimizde vaki olmamış bir politikavantaja malikiz. Ordumuz da tarihte görüşülmemiş derecede modern si-lahlarla bolca teçhiz edilmiştir. Halkımızın morali çok yüksektir. Halkımı-zın anlayış ve kültür derecesi çok artmıştır ve bu da bir savaş için önemlibir faktördür. Emperyalist Bolşevik Rusya, artık Allah'ın inayetiyle ancakavucunu yalayabilir.Aklımız ermediğinden midir nedir, ben bu muammayı bir türlü çöze-medim. Bilmem çözenler var mı?..
Konu - Kişi Adı
Apak, Rahmi.
Konu - Coğrafi İsim
Demirbaş
001162